Chuyên gia kinh tế
Bùi Trinh đã chia sẻ với Đất Việt qua góc nhìn của mình từ việc mổ xẻ khía cạnh
thu nhập của GDP. Theo vị chuyên gia này: “Chúng ta đang có sự ngộ nhận về GDP
và thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam”.
Ngộ
nhận đáng tiếc
Từ khi chuyển từ hệ thống hạch toán sản xuất vật chất MPS
sang hệ thống tài khoản quốc gia SNA, nhiều chỉ tiêu của Việt Nam ngày càng
tương đồng với thế giới.
Tuy nhiên cũng chính sự thay đổi này khiến phát sinh một số
ngộ nhận về con số GDP như chỉ tiêu “tuyệt đối” tính toán thành tích phát triển
kinh tế và nâng cao đời sống.
“Một số người đã nhầm lẫn coi GDP gần như là chỉ tiêu thu
nhập (lẽ ra chỉ tương quan cùng chiều), nên gây nên hiểu nhầm đáng tiếc. Một số
người đã mặc nhiên xem GDP bình quân đầu người như là thu nhập bình quân đầu
người. Khi nói đến GDP bình quân đầu người nhiều người lập tức so sánh đến
thu nhập của dân cư”, chuyên gia Bùi Trinh nói.
Thực chất về cơ bản GDP được nhìn dưới dưới ba góc độ. Thứ
nhất đó là ở giác độ sử dụng cuối cùng: GDP bao gồm tiêu dùng cuối cùng của hộ
gia đình, tiêu dùng cuối cùng của Nhà nước, tích lũy tài sản gộp và xuất khẩu
thuần.
Thứ hai đó là dưới giác độ sản xuất: GDP = tổng giá trị sản
xuất – tổng chi phí trung gian + Thuế sản phẩm – Trợ giá sản phẩm.
Còn ở giác độ thu nhập bao gồm mấy nhân tố cơ bản: Thu nhập
của người lao động, thặng dư sản xuất, khấu hao tài sản cố định và thuế sản
xuất – trợ cấp sản phẩm.
Theo
ông Trinh, nếu nhìn ở khía cạnh thu nhập của GDP theo Hệ thống tài khoản Quốc
gia: Tổng thu nhập của mỗi khu vực thể chế bao gồm thu nhập từ sản xuất + thu
nhập thuần từ sở hữu + thu nhập thuần từ chuyển nhượng, thì đối
với mỗi Quốc gia thì GDP cũng chỉ là chỉ tiêu sơ khởi.
Bởi vì sau đó còn một số chỉ tiêu khác như GNI (Tổng thu
nhập quốc dân), NDI (thu nhập quốc dân khả dụng), để dành (saving) và tích lũy…
Thế nhưng, trên thực tế số liệu của Ngân hàng phát triển
Châu Á thấy GNI chiếm tỷ trọng ngày càng nhỏ và luồng tiền chi trả sở hữu thuần
ra nước ngoài ngày càng lớn.
Trong khi đó, thu nhập của người lao động từ sản xuất (một
nhân tố của GDP) được hiểu thu nhập bằng tiền và hiện vật của người lao động từ
quá trình sản xuất, hiện nay hàng năm Tổng cục Thống kê không công bố chỉ tiêu
này, nhưng dựa vào bảng cân đối liên ngành (input-output table) có thể ước tính
thu nhập từ lao động chiếm khoảng 49% GDP.
Như vậy GDP bình quân đầu người năm 2012 khoảng 1755 USD
trong đó thu nhập từ sản xuất của người lao động ước tính khoảng 860 USD đầu
người.
Cũng theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tổng thu nhâp bình
quân đầu người năm 2012 khoảng 1152 USD, điều này có nghĩa khoản thu nhập bình
quân đầu người ngoài sản xuất (từ sở hữu và từ chuyển nhượng) là khoảng 292
USD; tỷ lệ giữa thu nhập từ sản xuất so với tổng thu nhập năm 2012 và 2013
khoảng 74-75%, phần còn lại là thu nhập kiếm được từ ngoài quá trình sản xuất
(25-26%).
“Như vậy có thể thấy GDP bình quân đầu người và thu nhập
bình quân đầu người là hoàn toàn khác nhau; trong GDP có một phần thu nhập (thu
nhập từ sản xuất) thuộc về tổng thu nhập”, chuyên gia Bùi Trinh phân tích.
 |
|
Một số người đã nhầm lẫn coi GDP
gần như là chỉ tiêu thu nhập (lẽ ra chỉ tương quan cùng chiều), nên gây nên
hiểu nhầm đáng tiếc
|
Khoảng
cách ngày càng nới rộng
Trong một báo cáo mới đây, ADB đã đánh giá những tác động
của tăng trưởng đối với xóa đói giảm nghèo, bất bình đẳng thu nhập và phúc lợi
xã hội. ADB kết luận rằng không nên coi tốc độ tăng trưởng là chỉ số tốt nhất
để đánh giá sức khỏe của một nền kinh tế.
Theo ông Trinh, nếu biểu thị theo sơ đồ sẽ thấy khoảng cách
giữa thu nhập bình quân đầu người từ sản xuất và tổng thu nhập bình quân đầu
người ngày càng nới rộng ra.Điều này phần nào do lượng kiều hối những năm gần
đây chuyển về Việt Nam khá lớn.
Theo tính toán nếu GDP bình quân đầu người của Việt Nam năm
2013 là 1960 USD thì thu nhập bình quân đầu người từ sản xuất vào khoảng 960
USD và tổng thu nhập bình quân đầu người ước tính vào khoảng 1280 USD.
“Tuy nhiên việc tính chuyển thu nhập bình quân đầu người ra
USD đôi khi chỉ mang tính ước lệ vì khi trong điều kiện lạm phát cao và tỷ giá
giữa USD và Việt Nam đồng hầu như không thay đổi (thay đổi 1-2%) thì thu nhập
bình quân đầu người tính theo USD tăng càng cao hơn so với tính theo giá so
sánh tiền đồng”, ông Trinh phân tích.
Từ những phân tích trên cho thấy, với số liệu của Tổng cục
Thông kê 2012 về thu nhập bình quân đầu khoảng 2 triệu đồng tháng thì tổng thu
nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2013 khoảng hơn 2,2 triệu đồng tháng.
“Đó là mức thu nhập khiêm tốn, rất khó khăn cho người dân,
đặc biệt là khu vực nông thôn tổng thu nhập bình quân đầu người trên tháng năm
2012 chỉ là 1,541 triệu đồng còn thấp hơn mức bình quân, trong khi 68% dân số
là ở nông thôn. Đó là chưa kể đến tình trạng phân hóa giầu nghèo, làm cho
khoảng cách thu nhập giữa 20% người nghèo nhất và 20% người giầu nhất lên tới
10 lần và đang tiếp tục tăng lên”, ông Trinh nhận định.
Mặt khác cũng theo số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy tỷ
lệ giữa tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đinh từ năm 2010-2013 luôn ổn định ở mức
70 – 72% GDP, như vậy có thể thấy mức tiêu dùng bình quân đầu người của dân cư
năm 2012 khoảng 1229 USD và năm 2013 khoảng 1372 USD, trong khi mức tổng thu
nhập bình quân đầu người năm 2012 là 1152 USD và năm 2013 ước tính khoảng 1280
USD.
Do
đó ông Trinh khẳng định: “Từ những con số này có thể thấy đa số người dân không
những không có để dành mà còn phải đi vay một phần để tiêu dùng! Nếu các tính
toán này không có sai số thì đây là tín hiệu khá nguy hiểm, chứng tỏ việc GDP tăng
cao hầu như không có ý nghĩa với người dân”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét